Nieuws

> juli

> juni

> mei

> april

> maart

 

23-05Europa's mooiste - deel 1

Viktor Ponedelnik, de vergeten held.
Door Bert Schabbink

De jaren '50. De Hongaren spelen betoverend voetbal. Net als Real Madrid. De Europa Cup voor clubteams krijgt vorm en na lang vergaderen wordt er ook besloten om het Europees kampioenschap voor landenteams te gaan organiseren. 

In 1960 is het zover. Tot woede van de pas opgerichte UEFA zonder landen als Duitsland, Italië en Engeland en ook Nederland ontbreekt. De UEFA stelt nog geen bindende voorwaarden aan EK-deelname. En zo kan het gebeuren dat een spits uit de Sovjet-Unie uitgroeit tot held van het toernooi. Zijn naam: Viktor Ponedelnik.

Kalender te vol
Het EK komt maar moeizaam van de grond. Veel landen zien er (nog) geen heil in en verschuilen zich onder andere achter het argument dat de kalender veel te vol wordt. Toch wordt in april 1958 de eerste kwalificatiewedstrijd gespeeld want zeventien landen durven de strijd wel aan.

De Russen zijn door het (nood-) lot in de achtste finales van 1959 gekoppeld aan Hongarije. Met de Hongaarse opstand van 1956 in het achterhoofd een meer dan beladen duel. Na de Russische inval is het 'Wonderteam' van de Hongaren uiteen gevallen. Ferenc Puskas en al die andere techneuten zijn over heel Europa uitgewaaid. 

De Russen daarentegen zijn in opkomst. Op het WK van 1958 in Zweden zorgen de Russen voor een daverende stunt door Engeland in een rechtreeks duel uit het toernooi te wippen. Het vernieuwde en verjongde Hongaarse team heeft geen schijn van kans tegen de Sovjet-Unie. In Moskou wordt het 3-1 en ook in Boedapest winnen de Russen: 0-1.

Commotie
Was Hongarije al een politiek beladen tegenstander voor de Sovjet-Unie, ook de volgende tegenstander zorgt voor commotie: Spanje. Sterker nog: dat duel zal nooit gespeeld worden. Spanje staat onder de dictatoriale leiding van Franco en die is niet vergeten dat Russische soldaten hebben meegevochten in de Spaanse burgeroorlog. Met de tegenstanders van Franco welteverstaan. 

Terwijl de Spanjaarden al op weg zijn naar de luchthaven om af te reizen naar Moskou geeft Franco het bevel dat er niet gespeeld wordt. Wel is Franco bereid om het duel op neutrale grond te laten afwerken. Maar daar voelen de Russen weer niets voor. De Spanjaarden maken rechtsomkeert en de Sovjet-Unie haalt zonder te spelen het eindtoernooi in Frankrijk waaraan de beste vier landen meedoen. 

Hoewel keeper Lev Yashin als bekendste speler van het team de geschiedenisboeken in is gegaan, is de hoofdrol op het eerste EK voor een onbekende spits met de naam Viktor Ponedelnik. Hij is de enige Russische speler die niet uit een grote stad als Moskou, Kiev of Tblisi komt. Ponedelnik speelt voor een relatief kleine club in het zuiden: SKA Rostov-on-Don. 

Eerste tegenstander
Tsjechoslowakije is de eerste tegenstander van Rusland. In de zinderende hitte van Marseille wordt de halve finale gespeeld voor een amper gevuld Velodrome. Ponedelnik is de aangever van de eerste twee Russische doelpunten die allebei gemaakt worden door Valentin Ivanov. Zelf maakt de spits het karwei af door de 3-0 te maken. 

Omdat gastland Frankrijk in een spektakelstuk met 4-5 tenonder gaat tegen Joegslavië wordt dat Oostblokland de volgende tegenstander in de finale. Die finale wordt voor slechts 17.000 toeschouwers gespeeld in het Parc des Princes in Parijs. De aftrap is 's avonds om half tien en het zal een lange avond worden. 

De Joegoslaven komen via Galic op voorsprong, maar vlak na rust maakt Metreweli gelijk. De Joegoslaven zijn in principe allemaal technische spelers, maar gaandeweg gaan ze steeds harder spelen waarbij ze het vooral hebben gemunt op Ponedelnik.

De spits geeft geen krimp en heel diep in de verlenging is het uitgerekend Ponedelnik die met een rake kopbal de beslissing forceert. Mooi detail: Ponedelnik betekent 'maandag' in het Russisch en de zondagavond is zojuist in de maandagnacht overgegaan als Ponedelnik zijn land de eerste en enige hoofdprijs ooit bezorgt op een groot toernooi.

Sportjournalist
En hoe ging het verder met de maker van de winnende treffer? Hij stopte in 1966 met voetbal na een kwaal aan de blindedarm. Ponedelnik werd vervolgens coach en sportjournalist. 

Hij schopte het ook tot adviseur van de president en kreeg diverse onderscheidingen voor zijn bijdrage aan de Russische sport. Ponedelnik leeft nog steeds en geniet van zijn drie kinderen en vier kleinkinderen.